Wrocław. Uniwersytet Uniwersytet Wrocławski

Zakochaj się we Wrocławiu

Uniwersytet Wrocławski

Na początku XIII w. w miejscu barokowego gmachu Uniwersytetu Wrocławskiego stał  zamek książęcy, który po śmierci Henryka VI przejęli królowie czescy, a w XVI w. Habsburgowie. W połowie XVII w. król Leopold I Habsburg przekazał go jezuitom pod gimnazjum, które szybko się rozrastało. W 1702 r. na podstawie aktu erekcyjnego króla powołano jezuicką Akademię Leopoldyńską, która dała początek obecnemu uniwersytetowi. W latach 1728-38 po zburzeniu zdewastowanego zamku rozpoczęła się budowa nowego potężnego gmachu kolegium. Powstał wówczas obecny budynek główny, skrzydło wschodnie i południowe, oraz budynek bramny łączący krótkie skrzydło południowe z kościołem Najświętszego Imienia Jezus. Po wybuchu wojny prusko-austriackiej w 1740 r. prace przerwano, a sam uniwersytet w czasie wojen śląskich (1740-1763) na pewien czas w ogóle został zamknięty. Urządzono w nim wówczas szpital wojskowy, a później także więzienie i stajnie. Uniwersytet wznowił działalność w 1758 r., a w 1811 r. król pruski, Fryderyk Wilhelm III, zgodził się na powołanie Uniwersytetu Wrocławskiego, do którego przeniesiono wydziały likwidowanego protestanckiego uniwersytetu Viadrina we Frankfurcie nad Odrą. Nowa uczelnia miała 5 wydziałów: teologii katolickiej, teologii protestanckiej, filozofii, prawa i medycyny, na których w pierwszym roku po utworzeniu studiowało 290 studentów.

W XIX w. i na początku XX w. był to jeden z najlepszych niemieckich uniwersytetów, na którym wykładali naukowcy światowej sławy. Studiowało tu lub prowadziło prace naukowe ośmiu późniejszych laureatów Nagrody Nobla, a doktorami honoris causa byli m.in. twórca teorii ewolucji Karol Darwin, filozof John Stuart Mill i kompozytor Johannes Brahms. Ten ostatni, w podzięce za przyznany zaszczytny tytuł, skomponował dla Uniwersytetu Wrocławskiego Uwerturę akademicką c-moll op. 80 (1879 r.) Wśród studiujących nielicznych Polaków warto wymienić poetów Adama Asnyka i Jana Kasprowicza, oraz działacza politycznego Wojciecha Korfantego. Po przewrocie hitlerowskim w 1933 r. wielu profesorów, zwłaszcza pochodzenia żydowskiego, musiało opuścić Wrocław, a polskich studentów usunięto z uczelni. W styczniu 1945 r. uniwersytet został zlikwidowany i przeniesiony do Drezna. Jako polska uczelnia wznowił swoją działalność w sierpniu 1945 r., a większość ówczesnych profesorów pochodziła ze Lwowa.

Wejście główne uniwersytetu zdobi portyk z czteroma alegorycznymi rzeźbami z 1736 r. przedstawiającymi Sprawiedliwość, Męstwo, Prawdę i Umiarkowanie. Drzwi zdobione są kutymi pozłacanymi inicjałami Leopolda, nad nimi widać duży herb zakonu jezuitów.

Barokowe wnętrza Uniwersytetu zachwycają swoim przepychem. Po prawej stronie westybulu zachodniego znajduje się sala Oratorium Marianum, która w 1811 r. została przekształcona w Salę Muzyczną, jedną z najlepszych w Europie, jeśli chodzi o akustykę. Występowali tu m.in. skrzypek Nicolo Paganini, pianiści Eduard Grieg, Ferenc Liszt, Anton Rubinstein, Clara Wieck (przyszła żona Roberta Schumanna). Ta reprezentacyjna sala również dziś wykorzystywana jest jako sala koncertowa. Znajdują się w niej jedyne zachowane organy Caspariniego z 1718 r., na których wykonuje się muzykę barokową. Co roku odbywają się tu również Bale Wiedeńskie.

Mocno zniszczona w czasie bombardowań 1945 r. została w roku 1997 odbudowana, ale cennych fresków z 1733 r. pędzla Johanna Christopha Handkego z Ołomuńca nie udało się uratować. W tej chwili są one odtwarzane, na podstawie zachowanej dokumentacji, przez niemieckiego malarza i konserwatora Christopha Wetzela, który wprowadził się tu na dłuższy czas z własnym łóżkiem, potrzebnym mu do malowania. Pięknie odtworzone malowidła jego autorstwa można już podziwiać w wyremontowanym pałacu Pakoszów w Kotlinie Jeleniogórskiej.  

Okazałą klatkę schodową, z dwubiegowymi Schodami Cesarskimi, zdobią freski F. Schefflera z 1734 r. z symbolicznymi wizerunkami ziem śląskich należących do cesarstwa Habsburgów,  herbami księstw i typowym dla Śląska krajobrazem.

Przedstawiono na nich wszystkie państewka, najważniejsze miasta regionu i księstwa: m.in. świdnickie, jaworskie, legnickie, brzeskie. Księstwo wrocławskie zostało przedstawione w postaci persony w książęcym stroju z berłem i rogiem obfitości na tle panoramy miasta.

Natomiast na odcinku miedzy półpiętrem a drugim piętrem znalazły się wizerunki wolnych państw, m.in. Milicza, Sycowa, Żmigrodu, Pszczyny.

Ponad Schodami Cesarskimi wznosi się Wieża Matematyczna – dawne Obserwatorium Astronomiczne z końca XVIII w., gdy nauki przyrodnicze – w tym astronomia – przeżywały niebywały rozkwit. Określenie położenia ciał niebieskich umożliwiały przyrządy pomiarowe oraz wytyczona linia 17 południka w podłodze Wieży, mająca długość 15,4 m i szerokość 29 cm.

Wieżę Matematyczną wieńczy globus sferyczny z 1731 r.,

a na balustradzie tarasu stoją cztery alegoryczne figury symbolizujące fakultety – teologię, prawo, medycynę i filozofię.

Z tarasu widokowego rozciąga się wspaniały widok na miasto. 

Wnętrza barokowej reprezentacyjnej Auli Leopoldyńskiej olśniewają bogactwem zdobień – sztukaterią, malowidłami sklepiennymi, rzeźbami.

Tuż przy wejściu znajduje się chór z emporą muzyczną z popiersiem hr. Johanna Antona von Schaffgotscha z rycerskim orderem Złotego Runa na szyi.

Pośrodku – duże audytorium, dalej – podium z katedrą i niszą, w której umieszczono postać Leopolda I z berłem i jabłkiem królewskim w dłoni w otoczeniu symbolicznych postaci – Roztropności, Prawdy, Miłości i Mądrości.

Na freskach sklepiennych, wśród aniołów i postaci alegorycznych, umieszczono wizerunki wielu ewangelistów, patronów uniwersytetu i ojców kościoła, w tym patrona Wrocławia św. Jana Chrzciciela z barankiem i krzyżem i patronkę Śląska św. Jadwigę.

Na ścianach po obu stronach audytorium wiszą w pozłacanych ramach portery osób zasłużonych dla jezuitów i uniwersytetu. Część z tych obrazów została w latach 90. skradziona i zastąpiona kopiami.

W czasie zwiedzania uniwersytetu trzeba koniecznie zobaczyć jego zbiory muzealne.  Pierwsze muzeum przy Uniwersytecie Wrocławskim – Królewskie Muzeum Sztuki i Starożytności – powstało w 1815 r. Obecnie działające muzeum posiada ciekawe i bogate zbiory z okresu XV-XX w., które obejmują m.in. przyrządy naukowe, gromadzone w czasie wypraw naukowych kolekcje etnograficzne i archeologiczne, meble, obrazy, rzeźby, grafikę, kartki pocztowe, fotografie, instrumenty muzyczne. Najstarsze zbiory pochodzą z Akademii Leopoldyńskiej i Śląskiego Uniwersytetu Fryderyka Wilhelma IV (taką nazwę uniwersytet otrzymał w 1911 r.).

Budynek bramny łączy uniwersytet z kościołem Najświętszego Imienia Jezus (nazywanym też Uniwersyteckim). Został zbudowany przez jezuitów w latach 1689-98. Jest to obecnie najpiękniejsza barokowa świątynia Wrocławia, cudem ocalała w czasie oblężenia 1945 r.

Kościół został zaprojektowany przez Włocha Theodora Morettiego, który wzorował się na kościele jezuickim Il Gesu w Rzymie, a autorem barokowych wnętrz był architekt, malarz i rzeźbiarz jezuita Christopher Tausch. Ołtarz wielki z 1722-24 r. jest uznawany za jego największe dzieło.

Rzeźba Matki Bożej Bolesnej to jedna z 3 kopii słynnej rzymskiej Piety Michała Anioła.

Sklepienia prezbiterium, nawy i kaplic pokrywają wspaniałe freski wykonane w latach 1703-06 przez Austriaka Johanna Rottmayera (autora malowideł w wiedeńskich kościołach św. Piotra i św. Karola Boromeusza, ten ostatni uważany jest za jedną z najpiękniejszych świątyń Wiednia).

Freski nawiązują do Starego i Nowego Testamentu i ukazują sceny z życia Chrystusa. Na sklepieniu nawy umieszczono m.in. symboliczne postacie przedstawiające kontynenty – konia reprezentującego Europę, lwa – Afrykę, wielbłąda – Azję i krokodyla – Amerykę.

 



  • Wrocław. Uniwersytet
    fot. L. Bartosik
  • Uniwersytet Wrocławski
    fot. L. Bartosik